KINANSELA NG GROOM ANG KASAL NAMIN 40 MINUTO BAGO ANG SEREMONYA DAHIL AYAW KONG HUMINGI NG TAWAD SA BABAE NIYANG KAIBIGAN—PERO NANG HILINGIN KONG MAG-ISA SA ALTAR NANG 30 MINUTO, ISANG LIHIM ANG NABUNYAG NA IKINAGUHO NIYA

 

PART 2 — WEBSITE FULL STORY

Nanigas ang buong katawan ko.

Nakatayo si Adrian sa bungad ng simbahan, hawak pa rin ang kaniyang cellphone. Nasa likuran niya si Trisha, na tila hindi makapaniwalang hindi ko siya hinabol para humingi ng tawad.

Pero wala na akong pakialam sa kanilang dalawa.

Dahil sa mga kamay ko, hawak ko ang sulat ng lalaking pitong taon ko nang hindi nakikita.

Ang lalaking dapat sana’y naging asawa ko.

Si Gabriel Santos.

Ang lalaking unang nangako sa akin ng habang-buhay

Dalawampu’t tatlong taong gulang ako nang makilala ko si Gabriel.

Isa siyang civil engineer na nagtatrabaho sa Batangas. Hindi siya mayaman. Wala siyang magarang sasakyan o mamahaling relo.

Pero mayroon siyang isang bagay na hindi ko kailanman nakita kay Adrian.

Marunong siyang tumupad sa pangako.

Noong panahong iyon, nagtatrabaho ako bilang isang elementary school teacher.

Tuwing Biyernes, sinusundo niya ako sa paaralan kahit minsan ay kailangang bumiyahe nang mahigit dalawang oras.

Kapag tinatanong ko kung hindi ba siya napapagod, ngumingiti lang siya.

“Paano ako mapapagod kung ikaw ang uuwian ko?”

Pagkatapos ng tatlong taong relasyon, nag-propose siya sa akin sa isang maliit na restaurant sa Tagaytay.

Walang violin.

Walang photographer.

Kaming dalawa lang.

“Isa,” sabi niya habang nakaluhod, “hindi ko maipapangakong magiging madali ang buhay natin. Pero ipinapangako kong hindi kita hahayaang harapin ang mahihirap na araw nang mag-isa.”

Umoo ako habang umiiyak.

Napili namin ang September 17 bilang petsa ng kasal.

Gusto naming magpakasal sa lumang simbahang madalas naming puntahan kapag Linggo.

At gusto kong magsuot ng simpleng wedding gown.

“Bakit simple?” tanong niya noon.

“Dahil ayokong ang damit ang maalala mo. Gusto kong ako.”

Tumawa siya.

“Kahit nakapambahay ka, ikaw pa rin ang pinakamaganda sa paningin ko.”

Tatlong linggo bago ang kasal, may nangyaring aksidente sa isang construction site na binibisita niya.

May mga manggagawang naipit nang bumigay ang bahagi ng pansamantalang istruktura.

Tumulong si Gabriel sa paglikas sa kanila.

Nailabas niya ang dalawang manggagawa.

Pero nang bumalik siya para tumulong sa isa pa, bumagsak ang isa pang bahagi ng estruktura.

Hindi na siya nakauwi.

Nang matanggap ko ang balita, pakiramdam ko ay may humugot sa buong mundo mula sa ilalim ng mga paa ko.

Tatlong linggo bago sana ang kasal namin, inilagay ko ang engagement ring ko sa isang kahong kahoy.

At nangako akong hindi ko na muling bubuksan iyon hangga’t hindi ko kayang harapin ang alaala niya nang hindi gumuho.

Ang lihim ng September 17

Pagkaraan ng pitong taon, nakatayo ako sa parehong simbahan.

Parehong petsa.

Parehong pangarap na simpleng wedding gown.

Pero ibang lalaki ang dapat sana’y naghihintay sa altar.

At ngayon, wala na rin siya.

“Isabella!”

Lumapit si Adrian.

“Ano ba talagang nangyayari? Sino ang lalaking iyan?”

Humarap sa kaniya si Mama.

“Adrian, sinabi na sa iyo ng anak ko na may fiancé siyang namatay.”

“Oo, alam ko. Pero bakit parang may kung anong seremonya pa silang gagawin dito?”

Napatingin ako sa kaniya.

“Dahil ngayon ang anniversary ng araw na dapat sana’y ikinasal kami.”

Napakunot ang noo niya.

“September 17?”

“Oo.”

“Wait. Kaya pala ipinilit mo ang date na ito?”

Tumango ako.

“Sinabi ko sa iyo na mahalaga sa akin ang petsang ito. Hindi mo lang tinanong kung bakit.”

Natahimik siya sandali.

Pagkatapos, bigla siyang napatawa nang walang saya.

“So what? Ginamit mo ang kasal natin para balikan ang patay mong fiancé?”

Parang sinampal ako ng malamig na hangin.

“Adrian,” mahigpit na sabi ni Mama.

Pero hindi pa siya tapos.

“Apat na taon tayong magkasama! Ako ang buhay na nandito sa harap mo, pero siya pa rin ang iniisip mo?”

Tiningnan ko siya nang diretso.

“Hindi kita ginamit, Adrian. Minahal kita. Pinili kitang pakasalan dahil naniwala akong kaya kong bumuo ng bagong buhay kasama ka.”

“Kung ganoon, bakit nandito pa ang sulat niya?”

“Dahil ang pagmamahal sa isang taong namatay ay hindi nawawala na parang binubura lang ang pangalan sa papel.”

Hindi siya nakasagot.

Ibinaba ko ang tingin sa sobre.

Dahan-dahan kong inilabas ang sulat.

Kupas na ang tinta, pero malinaw pa rin ang bawat salita.

“Mahal kong Isabella,

Kung binabasa mo ito sa araw ng kasal natin, ibig sabihin, natupad ang pangarap nating dalawa.

Alam kong maganda ka ngayon. Sigurado akong pinili mo ang pinakasimpleng damit sa lahat, dahil ikaw ang pinakamakulit na babaeng nakilala ko.

May gusto lang akong ipaalala sa iyo.

Hindi mo kailangang maging perpektong asawa. Hindi mo kailangang laging tama. Hindi mo kailangang ngumiti kapag nasasaktan ka.

At kung dumating ang araw na may magpaparamdam sa iyong kailangan mong lunukin ang sarili mong luha para lang manatili siya, sana maalala mong hindi iyon ang pagmamahal na nararapat sa iyo.

Ang pag-ibig ay hindi dapat maging parusa.

Gabriel.”

Hindi ko napigilang mapahikbi.

Pitong taon.

Pitong taon kong inisip na ang sulat na iyon ay isa na namang paalala ng buhay na nawala sa akin.

Pero sa araw na iyon, naging dahilan iyon para maalala ko ang halaga ko.

Ang katotohanang hindi alam ni Adrian

“Bakit ngayon mo lang binuksan?” tanong ni Mama.

“Dahil ngayon lang po ako handa.”

Lumapit ang matandang sakristan.

“May isa pa po akong kailangang sabihin, Miss Isabella.”

Nagulat ako.

“Si Gabriel po mismo ang nag-iwan ng sulat dito isang buwan bago ang nakatakdang kasal ninyo. Sinabi niyang ibibigay ko lang kapag dumating kayo sa altar.”

Napahawak ako sa dibdib.

“Hindi niya alam na hindi siya makakarating,” dagdag ng matanda.

Tumango ako habang umiiyak.

Alam kong walang makahuhula sa mangyayari.

Isinulat ni Gabriel ang liham para sa isang masayang araw.

Pero nakarating ito sa akin sa araw na kailangan ko ang mga salita niya.

Lumapit si Trisha.

“Isabella, hindi ko naman alam na ganoon pala kasakit ang nangyari. Akala ko simpleng failed engagement lang.”

Tiningnan ko siya.

“Alam mong namatay ang dati kong fiancé. Sinabi ko sa iyo iyon noong una tayong nagkakilala.”

Napakurap siya.

“Hindi ko na maalala.”

“Pero naalala mong gamitin iyon sa speech mo.”

Hindi siya nakasagot.

Doon nagsalita ang wedding coordinator na kanina pa tahimik sa may pintuan.

“Ma’am, pasensiya na po, pero may kailangan akong linawin.”

Humarap kami sa kaniya.

“Narinig ko po ang usapan nila kanina habang naghahanda sa reception.”

Namula ang mukha ni Trisha.

“Ano’ng ibig mong sabihin?”

Nag-atubili ang coordinator.

“Sinabi ni Miss Trisha kay Sir Adrian na baka hindi pa raw nakaka-move on si Ma’am Isabella dahil ipinilit niya ang parehong petsa ng dati niyang kasal.”

Nanlamig ang mga kamay ko.

Tumingin ako kay Adrian.

“Alam mo?”

Hindi siya agad sumagot.

“Adrian, alam mong iyon ang dating wedding date namin?”

Napabuntong-hininga siya.

“Sinabi ni Trisha kaninang umaga. Akala ko naman wala nang ibig sabihin sa iyo ang nakaraan.”

“Kung alam mo, bakit hindi mo ako kinausap?”

“Dahil ayokong masira ang araw natin.”

Napatawa ako nang mapait.

“Pero mas pinili mong kanselahin ang kasal dahil ayaw kong humingi ng tawad sa kaniya?”

Hindi siya makatingin sa akin.

Si Trisha naman ay biglang nagsalita.

“Hindi ko naman sinabing kanselahin niya! Sinabi ko lang na parang hindi patas kay Adrian!”

“Trisha,” mahina kong sabi, “hindi mo kailangang magkunwaring nag-aalala ka sa akin.”

Tumahimik siya.

“Ang hiniling ko lang ay huwag gawing biro ang pagkamatay ng taong minahal ko. Kahit iyon, hindi mo kayang ibigay.”

Ang paghingi ng tawad na huli na

Lumapit si Adrian at hinawakan ang kamay ko.

“Isa, okay. Mali ako.”

Dahan-dahan kong binawi ang kamay ko.

“Alam kong galit ka,” patuloy niya. “Pero hindi natin kailangang itapon ang apat na taon dahil dito.”

“Hindi dahil sa isang speech ang paghihiwalay natin.”

“Kung ganoon, bakit?”

Tinitigan ko siya.

“Dahil sa apat na taon, paulit-ulit mong ipinadama na kailangan kong piliin ang kapayapaan mo kaysa sa dignidad ko.”

Napatigil siya.

“Naalala mo noong birthday ko, iniwan mo ako sa restaurant dahil tumawag si Trisha at kailangan daw niya ng kausap?”

“May problema siya noon.”

“Naalala mo noong nagkasakit si Mama at kailangan kong dalhin siya sa ospital? Sinabi mong hindi ka makakasama dahil may lakad kayo ni Trisha?”

“Iba naman iyon—”

“At noong sinabi kong nasasaktan ako sa mga ginagawa mo, tinawag mo akong insecure.”

Wala siyang maisagot.

“Sa bawat pagkakataon, ako ang kailangang umintindi. Ako ang kailangang manahimik. Ako ang kailangang mag-sorry.”

Nagsimula nang mamula ang kaniyang mga mata.

“Isa, mahal kita.”

“Alam ko. Sa paraan mong alam.”

“Bigyan mo ako ng pagkakataong ayusin ito.”

“Binigyan na kita ng maraming pagkakataon, Adrian. Ang kaibahan lang, ngayon ay hindi mo na ako kayang takutin sa posibilidad na iiwan mo ako.”

Tumulo ang luha niya.

“Please. Ituloy natin ang kasal. Tatawagan ko ang pari. Paalisin ko si Trisha kung iyon ang gusto mo.”

Napatingin si Trisha sa kaniya.

“Adrian!”

Pero hindi na siya pinansin nito.

“Isa, please.”

Umiling ako.

“Hindi ko gustong may mapaalis. Gusto ko lang ng asawang marunong makinig kapag sinasabi kong nasasaktan ako.”

Dahan-dahan siyang lumuhod.

Sa unang pagkakataon, ang lalaking laging naghihintay na suyuin ko siya ang siyang nagmamakaawa.

Pero wala na akong naramdamang tagumpay.

Lungkot lang.

Dahil kung minsan, kahit gaano natin kamahal ang isang tao, hindi sapat iyon para maging ligtas ang puso natin sa piling niya.

Ang tatlumpung minutong hiniling ko

Eksaktong alas-dose nang lumapit sa amin ang pari.

Kilala niya si Gabriel. Siya rin ang dapat sana’y nagkasal sa amin pitong taon na ang nakalipas.

“Isabella,” mahinahon niyang sabi, “handa ka na ba?”

Tumango ako.

“Opo, Father.”

Lumakad ako papunta sa altar.

Hindi na sumunod si Adrian.

Umupo siya sa pinakahuling hanay ng simbahan, habang tahimik na lumabas si Trisha.

Inilapag ko sa harap ng altar ang maliit na kahong kahoy.

Binuksan ko iyon.

Nasa loob ang engagement ring na ibinigay ni Gabriel, isang litrato naming dalawa, at ang maliit na susi ng bahay na pinangarap naming tirhan.

Matagal nang naibenta ang bahay na iyon. Pero itinago ko ang susi dahil hindi ko pa kayang tanggapin na wala nang pintuang bubuksan para sa aming dalawa.

Lumuhod ako.

“Gab,” bulong ko, “sorry kung ngayon lang ako nakabalik.”

Umagos ang luha ko.

“Akala ko kapag nagmahal ako ulit, ibig sabihin nakalimutan na kita.”

Huminga ako nang malalim.

“Pero ngayon naiintindihan ko na. Hindi mo naman hiniling na manatili akong mag-isa. Gusto mo lang akong maging masaya.”

Tahimik ang simbahan.

“Sinubukan ko, Gab. Sinubukan kong magmahal ulit.”

Napangiti ako sa gitna ng pag-iyak.

“Pero mukhang kailangan ko munang matutunang mahalin ang sarili ko.”

Ipinikit ko ang mga mata ko.

Sa loob ng ilang minuto, hinayaan kong bumalik ang lahat.

Ang una naming pagkikita.

Ang simpleng singsing.

Ang mga pangarap naming magkaroon ng maliit na bahay.

Ang huling tawag niya bago ang aksidente.

At ang pitong taong pilit kong iniiwasang harapin.

Pagkatapos, dahan-dahan kong hinubad ang engagement ring na muli kong isinuot kanina at inilagay sa kahon.

Hindi dahil gusto ko siyang kalimutan.

Kundi dahil hindi ko na kailangang hawakan ang singsing para mapanatili ang alaala niya.

“Paalam, Gab,” bulong ko. “Salamat dahil minahal mo ako nang hindi ko kailangang magmakaawa.”

Tumayo ako.

Sa likuran ko, tahimik na umiiyak si Mama.

Niyakap niya ako nang mahigpit.

“Proud ako sa iyo, anak.”

Sa unang pagkakataon sa loob ng maraming taon, naramdaman kong hindi na ako tumatakbo palayo sa nakaraan.

Handa na akong magpatuloy.

Ang huling pag-uusap namin

Paglabas ko ng simbahan, naghihintay pa rin si Adrian.

Wala na ang yabang sa mukha niya.

“Isa, puwede ba tayong mag-usap?”

Tumango ako.

“Sandali lang.”

“Hindi ko alam na ganoon kalalim ang dahilan mo.”

“Hindi mo alam dahil hindi ka nakinig.”

Napayuko siya.

“Akala ko kasi kapag pinakasalan kita, magiging sapat na iyon para makalimutan mo ang lahat.”

“Hindi ko kailangang kalimutan ang lahat, Adrian. Kailangan ko lang ng taong rerespetuhin ang pinagdaanan ko.”

“Pwede pa ba nating simulan ulit?”

Matagal ko siyang tiningnan.

Ang lalaking minsan kong inisip na makakasama ko hanggang pagtanda.

Ang lalaking pinili kong pagkatiwalaan pagkatapos ng pinakamalaking pagkawala sa buhay ko.

“Mahal kita noon,” sabi ko.

Napatingala siya.

“Pero hindi ibig sabihin noon na kailangan kong manatili kahit nasasaktan na ako.”

“Magbabago ako.”

“Sana nga. Pero hindi ko na kailangang hintayin iyon.”

Inabot ko sa kaniya ang engagement ring na ibinigay niya sa akin.

Nanginginig ang kaniyang kamay nang tanggapin iyon.

“Isabella…”

“Paalam, Adrian.”

At sa pagkakataong iyon, ako ang unang lumakad palayo.

Hindi niya ako pinigilan.

Marahil dahil sa wakas, naintindihan niyang hindi lahat ng umaalis ay naghihintay na habulin.

Makalipas ang anim na buwan

Bumalik ako sa pagtuturo nang full-time.

Nag-enroll din ako sa isang graduate program na matagal ko nang gustong kunin.

Unti-unti kong inayos ang buhay ko.

May mga gabing umiiyak pa rin ako.

May mga araw na naiisip ko kung paano sana kung hindi kinansela ni Adrian ang kasal.

Pero tuwing sumasagi iyon sa isip ko, naaalala ko ang mukha niya habang ipinagtatanggol si Trisha.

At ang mukha ko sa salamin habang pilit kong pinipigilan ang sariling masaktan.

Doon ko napagtatantong may mga pangarap na kailangang bitawan dahil hindi na sila angkop sa taong naging tayo.

Isang hapon, nakatanggap ako ng mensahe mula kay Adrian.

“Isa, gusto ko lang sabihin na sorry. Hindi ko na hinihiling na bumalik ka. Sana masaya ka ngayon.”

Matagal kong tiningnan ang mensahe.

Pagkatapos, sumagot ako.

“Salamat, Adrian. Sana matutuhan mo ring mahalin ang isang tao nang hindi niya kailangang isuko ang sarili niya.”

Hindi na siya sumagot.

At hindi na rin ako naghintay.

Noong sumunod na September 17, bumalik ako sa Tagaytay kasama si Mama.

Hindi na ako nakasuot ng wedding gown.

Simpleng puting blouse at maong lang.

Dinala namin ang paboritong bulaklak ni Gabriel.

Pagkatapos naming magsindi ng kandila, umupo kami sa maliit na café na dati naming pinupuntahan.

“Anak,” tanong ni Mama, “gusto mo pa bang magpakasal balang araw?”

Napangiti ako.

“Opo, Ma. Kung may taong darating na kaya akong mahalin nang may respeto.”

“At kung wala?”

Tumingin ako sa malawak na tanawin sa labas.

“Masaya pa rin po ako.”

Hinawakan ni Mama ang kamay ko.

At sa pagkakataong iyon, alam kong totoo ang sinabi ko.

Hindi ko na kailangang magkaroon ng asawa para maramdaman kong buo ako.

Hindi ko na kailangang patunayan sa kahit sino na karapat-dapat akong mahalin.

At hindi ko na kailangang ikahiya ang isang pag-ibig na natapos dahil sa kamatayan, o ang isa pang natapos dahil pinili kong respetuhin ang sarili ko.

Pareho silang bahagi ng buhay ko.

Pero hindi sila ang buong pagkatao ko.

Mensahe sa mga mambabasa

Hindi lahat ng nakanselang kasal ay kabiguan. Minsan, iyon ang simula ng pagliligtas mo sa sarili mo.

Ang tunay na pagmamahal ay hindi nasusukat sa dami ng beses na kaya mong magtiis, magpatawad, o magmakaawa para lang hindi ka iwan.

Nasusukat ito sa respeto, pag-unawa, at kalayaang maging ikaw nang hindi kailangang itago ang iyong mga sugat.

Hindi kailangang burahin ang nakaraan para maging karapat-dapat sa bagong pag-ibig. At hindi kailangang manatili sa isang relasyong masakit dahil lamang marami ka nang taong inilaan dito.

Dahil mas mabuting maglakad nang mag-isa nang may dignidad, kaysa maglakad patungo sa altar kasama ang taong paulit-ulit na nagpaparamdam na hindi sapat ang halaga mo.

At kung may isang bagay akong natutuhan sa araw na hindi natuloy ang kasal ko, ito iyon: