“Daddy…”

Isang salita lang iyon, pero sapat para mapatahimik ang buong hapag.

Hindi ko kilala ang batang nakatayo sa pintuan.

Pero nang tumakbo siya sa akin at yakapin ang aking mga binti, ang babaeng nasa likuran niya ang dahilan kung bakit parang biglang tumigil ang puso ko.

Si Lara Mendoza.

Ang babaeng anim na taon kong sinubukang kalimutan.

Ako si Gabriel Alcantara, tatlumpu’t dalawang taong gulang at CEO ng Alcantara Pacific Group sa Bonifacio Global City.

Sa paningin ng marami, nasa akin na ang lahat.

Pera. Kumpanya. Pangalan. Kapangyarihan.

Pero may isang bagay na hindi nila alam.

Halos lahat ng mahalagang desisyon sa buhay ko ay ginawa na ng pamilya ko bago pa ako makapili.

At noong gabing iyon, pati ang babaeng dapat kong pakasalan ay halos napili na rin nila.

Nasa ancestral house kami sa Quezon City. Katabi ko ang aking ama na si Don Rafael, ang aking inang si Celeste, at sa tapat ko naman ay nakaupo si Isabella Co, anak ng isa sa pinakamalaking business partners namin.

Mabait si Isabella.

Maganda, edukada at matagumpay.

Pero hindi ko siya mahal.

“Gabriel,” sabi ni Papa, “maganda para sa dalawang pamilya ang pagsasamang ito.”

Ibinaba ko ang kutsara.

“Business merger ba ang pinag-uusapan natin o kasal ko?”

Nanigas ang mukha ni Mama.

“Walang pumipilit sa iyo.”

Napatawa ako.

“Talaga?”

Bago pa kami tuluyang magtalo, lumapit ang kasambahay.

“Sir… may babaeng naghahanap po sa inyo. May kasama siyang bata.”

“Pangalan?”

“Ayaw pong sabihin.”

Akala ko empleyado o dating kakilala.

Hanggang bumukas ang pinto.

At nakita ko siya.

Lara.

Parang bumalik sa akin ang anim na taon sa isang segundo.

Nakilala ko siya noong dalawampu’t anim ako. Junior interior designer siya sa isang kumpanyang gumawa ng isa sa mga hotel namin.

Wala siyang pakialam sa apelyido ko.

Sa unang date namin, sa halip na pumayag sa mamahaling restaurant, dinala niya ako sa isang maliit na kainan sa Marikina at pinatikim ng pares.

Sa kanya ko unang naramdaman na maaari akong maging Gabriel lamang.

Hindi CEO.

Hindi tagapagmana.

Hindi Alcantara.

Mahal ko siya.

At akala ko mahal niya rin ako.

Hanggang isang araw, nawala siya.

Walang tawag.

Walang paliwanag.

Anim na taon kong dinala ang tanong kung bakit.

At ngayon, naroon siya sa bahay namin.

“Lara?”

Namasa ang mga mata niya.

“Gabriel…”

May hawak siyang batang lalaki, marahil limang taong gulang.

Ngunit kumawala ang bata sa kamay niya.

Diretso itong tumakbo sa akin.

“Daddy!”

Napatayo si Papa.

Nabitawan ni Mama ang hawak niyang baso.

At si Isabella ay nakatitig lamang sa akin.

Lumuhod ako.

“Anong pangalan mo?”

“Enzo.”

Ngumiti siya.

At doon ko napansin ang maliit na biloy sa kanyang kaliwang pisngi.

Parehong-pareho sa akin.

Tumingin ako kay Lara.

“Ano ito?”

Nanginginig ang kanyang labi.

“Gabriel… si Enzo ang anak mo.”

Parang may sumuntok sa dibdib ko.

“Ano?”

“Anak mo siya.”

Hindi ako makapaniwala.

“Anim na taon kang nawala! Tapos bigla kang pupunta rito para sabihin sa aking may anak ako?”

“Hindi ganoon kasimple.”

“Then make it simple!”

Napaatras si Enzo.

At nang makita kong natatakot siya, agad kong pinababa ang boses ko.

“Sorry.”

Tumingin siya sa akin.

“Galit ka ba sa akin, Daddy?”

Doon ako tuluyang nawalan ng sasabihin.

Hindi ko alam kung anak ko siya.

Pero alam kong wala siyang kasalanan.

“Hindi,” sabi ko. “Hindi ako galit sa iyo.”

Ngumiti siya.

Dinala muna siya ng kapatid kong si Nico sa kusina para kumain ng ice cream.

Nang kaming matatanda na lamang ang naiwan, hinarap ko si Lara.

“Sabihin mo sa akin ang totoo.”

Umupo siya.

“Pagkatapos nating magkahiwalay, nalaman kong buntis ako.”

“Bakit hindi mo sinabi?”

“Tried.”

“Wala akong natanggap.”

“Tama.”

Tumingin siya sa aking ina.

At doon ako kinabahan.

“Dahil hindi ikaw ang nakausap ko.”

Dahan-dahang namutla si Mama.

Tumayo ako.

“Ma?”

Hindi siya sumagot.

Lara swallowed hard.

“Tumawag ako sa bahay ninyo. Sinabi kong kailangan kitang makausap.”

“Ano’ng nangyari?”

“Ang mama mo ang sumagot.”

Napatingin ako kay Mama.

“Ano ang sinabi mo sa kanya?”

“Gabriel—”

“Ma. Ano ang sinabi mo?”

Tahimik ang buong silid.

Hanggang si Lara na mismo ang sumagot.

“Sinabi niyang ayaw mo na sa akin. Na aalis ka papuntang Singapore at may babaeng pinili na ang pamilya mo para sa iyo.”

Parang nawalan ako ng hangin.

Hindi iyon totoo.

Noong panahong iyon, araw-araw kong hinihintay si Lara.

“Sinabi rin niya,” pagpapatuloy ni Lara, “na huwag na kitang guluhin dahil hindi raw ako nababagay sa isang Alcantara.”

Tumingin ako kay Mama.

“Ginawa mo iyon?”

Napaluha siya.

“Akala ko iyon ang makabubuti sa iyo.”

“Alam mong buntis siya?”

“Hindi!”

Sumagot si Lara.

“Hindi ko na nasabi. Pinutol niya ang tawag.”

Napaupo ako.

Anim na taon.

Anim na taon kong inisip na iniwan ako ng babaeng mahal ko.

At anim na taon palang naniwala si Lara na ako ang nagtulak sa kanya palayo.

“Bakit ngayon ka bumalik?” tanong ko.

“Dahil nagtatanong na si Enzo tungkol sa ama niya. Ayokong lumaki siyang iniisip na may mali sa kanya.”

“Pera ba ang kailangan mo?”

Nasaktan ang mukha niya.

“Hindi ko kailangan ang pera mo, Gabriel.”

Binuksan niya ang bag at inilabas ang lumang litrato naming dalawa.

“Gusto lang niyang malaman kung sino ang lalaking nasa litrato.”

Biglang bumukas ang pinto.

Naroon si Enzo.

May chocolate ice cream sa labi.

“Daddy?”

Hindi ko na siya itinama.

Kinabukasan, nagpunta kaming tatlo sa isang pribadong laboratoryo sa Pasig para sa DNA test.

Habang naghihintay, hawak ni Enzo ang daliri ko.

“Daddy, kapag sinabi nilang daddy talaga kita… pwede ba tayong kumain ng burger?”

Napangiti ako.

“Burger lang?”

“At fries.”

“Deal.”

Hindi ko alam kung bakit, pero sa loob lamang ng isang araw, nagsisimula nang maging pamilyar ang maliit niyang kamay sa akin.

Pagkatapos kumuha ng sample, isinama ko sila sa opisina.

Kinansela ko ang dalawang meeting.

Pinaupo ko si Enzo sa executive chair ko.

“Daddy! Boss na rin ako!”

Natawa ako.

Sa kabilang bahagi ng silid, nakatingin sa amin si Lara.

May lungkot sa mga mata niya.

Siguro pareho naming iniisip ang parehong bagay.

Ganito sana ang buhay namin kung walang nakialam.

Maya-maya, tumunog ang cellphone ko.

Laboratoryo.

“Mr. Alcantara?”

“Yes?”

“Sir, kailangan po ninyong bumalik dito.”

Nanlamig ako.

“Bakit?”

“May nakita po kami sa medical information ng bata na kailangan naming linawin bago namin ibigay ang final result.”

Tumingin ako kay Lara.

At doon ko nakita ang isang bagay na hindi ko inaasahan.

Takot.

Tunay na takot.

Pinatay ko ang tawag.

“Lara…”

Hindi siya makatingin sa akin.

“Ano pa ang hindi mo sinasabi?”

Namasa ang kanyang mga mata.

Lumapit siya at bumulong ng mga salitang mas kinatakutan ko kaysa sa anumang maaaring sabihin ng DNA test.

“Gabriel… may isa pang dahilan kung bakit hindi ako bumalik agad.”

At nang sabihin niya kung ano iyon, parang gumuho ang sahig sa ilalim ng mga paa ko.

“May naging problema si Enzo noong sanggol pa siya.”

Hindi ako agad nakasagot.

“Anong problema?”

“Dinala siya sa ospital noong halos isang taong gulang siya. Mataas ang lagnat niya, tapos napansin ng doktor na irregular minsan ang heartbeat niya.”

Parang may malamig na kamay na humawak sa dibdib ko.

“May sakit ang anak ko?”

Napahinto kaming dalawa.

Anak ko.

Hindi ko man sinasadya, iyon ang lumabas sa bibig ko.

Umiling si Lara.

“Hindi nila sinabing malubha. Kailangan lang daw bantayan.”

“Bakit hindi siya regular na nakapag-specialist?”

Tahimik siya.

Hanggang napansin kong nakayuko siya.

“Lara?”

“Dahil hindi lahat ng pagkakataon kaya ko, Gabriel.”

Doon ako natahimik.

Sa mundo ko, ang pagpapatingin sa pinakamagaling na espesyalista ay isang tawag lamang.

Sa mundo niya, bawat consultation ay maaaring katumbas ng pagkain, renta at matrikula.

“Ginawa ko lahat ng kaya ko,” sabi niya. “Huwag mo akong tingnan na parang pinabayaan ko ang anak ko.”

“Hindi iyon ang iniisip ko.”

“Then ano?”

Tumingin ako sa kanya.

“Iniisip ko kung gaano karaming bagay ang kinailangan mong harapin nang mag-isa dahil wala ako.”

Hindi siya nakasagot.

Pagdating namin sa laboratoryo, ipinaliwanag ng doktor na hindi naman nito binabago ang DNA comparison. Napansin lamang nila sa medical history ni Enzo ang dating irregular heartbeat at family history ni Lara.

Iminungkahi nilang magpatingin siya sa pediatric cardiologist bilang pag-iingat.

Lumabas kaming tahimik.

Pagkakita sa akin ni Enzo, tumakbo siya.

“Daddy!”

Awtomatiko ko siyang binuhat.

At sa unang pagkakataon, hindi ko na inisip kung tama bang tawagin niya akong ganoon.

Ang inisip ko lang ay sana walang masamang mangyari sa batang iyon.

Kinagabihan, kinausap ko ang mga magulang ko.

“Kapag anak ko si Enzo, magiging bahagi ako ng buhay niya.”

Sumagot si Mama.

“At kung hindi?”

Hindi ko inaasahan ang tanong.

Pero mas hindi ko inaasahan ang sagot ko.

“Hindi ko pa rin siya pababayaan.”

“Gabriel—”

“Isang bata iyon, Ma. Hindi isang kontrata na mawawalan ng halaga kapag hindi tugma ang numero.”

Tahimik siya.

Kinabukasan, alas-nuwebe ng umaga, bumalik kaming tatlo sa laboratoryo.

May sobre sa mesa ng doktor.

Hawak ni Enzo ang kamay ko.

“Daddy, malamig kamay mo.”

“Nerbyoso lang.”

“Bakit?”

Hindi ko alam kung paano sasagutin.

Binuksan ng doktor ang resulta.

“Mr. Alcantara, based on the DNA analysis…”

Napahigpit ang hawak ko kay Enzo.

“The probability of paternity is 99.99 percent.”

Hindi ako gumalaw.

Ngumiti ang doktor kay Enzo.

“Ibig sabihin, siya talaga ang daddy mo.”

“Sabi ko na!”

Tumalon si Enzo sa akin.

At doon ako napaiyak.

Hindi dahil masaya lang ako.

Kundi dahil sabay-sabay kong naramdaman ang limang taon na ninakaw sa amin.

Hindi ko nakita ang una niyang hakbang.

Hindi ko narinig ang una niyang salita.

Wala ako sa unang birthday niya.

Hindi ko siya nahatid sa unang araw niya sa preschool.

“Daddy, bakit ka umiiyak?”

Niyakap ko siya.

“Sorry, anak.”

“Bakit?”

“Dahil ngayon lang kita nakilala.”

Napakagat siya sa labi bago ngumiti.

“Okay lang. Kilala na kita ngayon.”

Hindi ko makakalimutan ang sagot na iyon.

Dahil minsan, mas marunong magpatawad ang isang bata kaysa sa matatanda.

Sa labas ng laboratoryo, kinausap ko si Lara.

“Hindi ko kukunin si Enzo sa iyo.”

Tumango siya.

“Pero hindi rin ako magiging bisita lang.”

“May buhay na siyang nakasanayan.”

“Igalang ko iyon.”

“Hindi mo kailangang gawin ito dahil guilty ka.”

“Hindi guilt ito.”

Tumingin ako kay Enzo na naghahabol ng paru-paro sa maliit na garden.

“Anim na taon akong nabuhay ayon sa mga plano ng ibang tao. Ayokong pati pagiging ama ko ay iba ang magdesisyon.”

Namasa ang mata niya.

“Gusto kong malaman ang lahat tungkol sa kanya,” sabi ko. “Paboritong pagkain. Paboritong cartoon. Ano ang kinatatakutan niya.”

“Takot siya sa butiki.”

Napangiti ako.

“Reasonable.”

“At ayaw niya ng carrots.”

“Mas reasonable.”

Natawa siya.

At iyon ang unang pagkakataon sa anim na taon na narinig ko ulit ang tawa ni Lara.

Ilang araw pagkatapos, maganda ang resulta ng unang pagsusuri kay Enzo. Wala silang nakitang agarang seryosong problema, bagama’t kailangan siyang regular na bantayan.

Naroon ako sa bawat appointment.

Unti-unti, natutunan kong maging ama.

Hindi sa pamamagitan ng pera.

Kundi sa maliliit na bagay.

Paghatid sa school.

Pagbuo ng dinosaur puzzle.

Pagbili ng taho tuwing Linggo.

At pakikinig sa napakahabang kuwento tungkol sa isang cartoon character na hanggang ngayon ay hindi ko pa rin lubos maintindihan.

Pero may isang problemang hindi pa tapos.

Ang kasal na gustong ayusin ng pamilya.

Isang gabi, dumating si Isabella sa bahay kasama ang ama niya.

“Rafael,” sabi ng ama niya, “kailangan nating tapusin ang usapan tungkol sa kasal.”

Bago makasagot si Papa, tumayo ako.

“Wala nang kasal.”

Nagulat ang lahat.

Lumapit ako kay Isabella.

“I’m sorry.”

Ngumiti siya nang malungkot.

“May gusto ka pa ring iba, hindi ba?”

Napatingin ako kay Lara.

Pero umiling ako.

“Hindi ko alam kung may pagkakataon pa kami. Pero alam kong hindi tama na pakasalan kita habang ibang tao ang hinahanap ng puso ko.”

Tumango si Isabella.

“Then huwag mong sayangin ang pagkakataon mo ulit.”

Pagkaalis nila, nilapitan ko si Lara.

Hindi ako lumuhod.

Wala akong singsing.

Dahil ayokong isipin niyang kailangan naming magpakasal dahil may anak kami.

“Lara, anim na taon kitang sinisi.”

Napaluha siya.

“Ako rin. Anim na taon akong natakot bumalik.”

“Hindi natin mababawi iyon.”

“Hindi.”

“Pero ayokong sayangin ang susunod.”

Tumingin siya sa akin.

“Hindi kita hinihingan ng pangako ngayong gabi. Gusto ko lang malaman mo na kung papayagan mo ako… gusto kong kilalanin ka ulit.”

“Paano kung masaktan tayo ulit?”

“Then this time, hindi tayo tatakbo nang hindi nagtatanong.”

Napangiti siya sa gitna ng luha.

Biglang sumingit si Enzo sa pagitan namin.

“Pwede bang mag-hug na lang kayo?”

Natawa kami.

At marahil iyon ang totoong simula namin.

Hindi dramatic.

Hindi perpekto.

Pero amin.

Makalipas ang isang taon, maayos ang kalagayan ni Enzo at regular pa rin ang checkups niya.

Mas naging maingat na rin ang pamilya ko sa pakikialam sa mga desisyon namin. Hindi agad nawala ang sakit na iniwan ng nakaraan, ngunit natutunan naming hindi kailangang kalimutan ang isang pagkakamali para magsimulang magpatawad.

At isang hapon sa isang maliit na hardin sa Tagaytay, naghintay ako sa ilalim ng puting bulaklak.

Walang business partners.

Walang press.

Walang malaking kontrata.

Pamilya lamang.

Naglakad papunta sa akin si Lara.

Katabi niya si Enzo na hawak ang kahon ng singsing.

Pagdating nila, bumulong ang anak ko.

“Daddy.”

“Ano?”

“Sure ka na?”

Napangiti ako.

“Sa alin?”

“Kay Mama.”

Tumingin ako kay Lara.

Anim na taon kaming pinaghiwalay ng takot, pride at desisyon ng ibang tao.

Pero naroon pa rin kami.

“Mas sigurado pa kaysa sa lahat ng naging desisyon ko.”

Ngumiti si Enzo.

“Good. Kasi ayoko nang maghanap ng bagong daddy.”

Nagtawanan ang lahat.

Nang hawakan ko ang kamay ni Lara, saka ko naunawaan kung ano talaga ang pinakamalaking pagkakamali ko.

Akala ko noon, ang nawala sa akin ay anim na taon.

Hindi pala.

Ang tunay na mawawala sa akin ay ang buong natitirang buhay namin kung hinayaan kong galit sa nakaraan ang magdesisyon para sa hinaharap.

Marami akong pinirmahang kontrata na nagkakahalaga ng milyon-milyong piso.

Marami akong gusaling ipinagawa.

Marami akong negosasyong napanalunan.

Pero wala sa mga iyon ang maikukumpara sa unang gabing nakatulog si Enzo sa sofa ko habang mahigpit na hawak ang daliri ko.

Dahil doon ko natutunan:

Hindi pera ang gumagawa sa isang lalaki bilang ama.

Hindi rin dugo lamang.

Ang pagiging ama ay ang pagpiling manatili.

Ang paggising kapag nilalagnat ang anak mo.

Ang pagpunta sa school program kahit may board meeting ka.

Ang pakikinig sa kuwento niyang narinig mo na nang sampung beses.

At ang pagsasabing, “Nandito ako,” hanggang hindi na kailangang magtanong ng bata kung aalis ka rin ba.

Nang gabing iyon pagkatapos ng kasal namin, nakatulog si Enzo sa likod ng sasakyan.

Katabi ko si Lara.

Hinawakan niya ang kamay ko.

“Gabriel?”

“Hmm?”

“Masaya ka?”

Tumingin ako sa rearview mirror.

Nakita ko ang anak kong mahimbing na natutulog.

Pagkatapos ay tumingin ako sa babaeng minsang nawala sa akin at muling natagpuan.

Ngumiti ako.

“Ngayon, ako na ang pumili ng buhay ko.”

At sa unang pagkakataon, alam kong totoo iyon.

Dahil minsan, hindi natin kayang ibalik ang mga taong nawala sa nakaraan.

Hindi natin kayang burahin ang sakit.

Hindi rin natin kayang bawiin ang mga araw na lumipas.

Pero kapag binigyan tayo ng buhay ng pangalawang pagkakataon, mayroon tayong isang napakahalagang pagpipilian:

Maaari nating gugulin ang natitirang panahon sa pagsisisi sa mga araw na nawala—

o maaari nating yakapin nang buong puso ang mga araw na mayroon pa tayo.