“Celina?” halos pabulong niyang sabi. “Bakit ka nandito?”

Hindi ko agad siya sinagot.

Tiningnan ko muna ang kamay ko.

Nasa palad ko ang isang pink diamond earring.

Kumikislap iyon sa ilalim ng malalaking chandelier na para bang walang nangyari. Para bang hindi iyon binili para sa anak kong limang taong gulang. Para bang hindi ilang buwan nang pumapasok sa paaralan si Mira na gutom habang ang isang piraso ng kinabukasan niya ay nakasabit sa tenga ng ibang babae.

Inilahad ko ang palad ko kay Adrian.

 

 

 

 

 

“Naalala mo ito?”

Namutla siya.

Isang segundo lang.

Pero nakita ko.

At alam kong nakita rin ni Bianca.

“Celina, huwag dito,” mabilis niyang sabi. “Mag-usap tayo sa labas.”

“Bakit?”

Lumapit ako nang kaunti.

“Dahil maraming tao?”

Tahimik ang ballroom.

Kanina, puno iyon ng tawanan, tunog ng kubyertos, mahihinang usapan tungkol sa negosyo at kung sino ang bumili ng anong painting.

Ngayon, kahit ang waiter na may hawak na tray ng champagne ay hindi gumagalaw.

“Celina,” sabi ni Adrian, mas madiin na. “Huwag kang gumawa ng eksena.”

Napangiti ako.

“Eksena?”

Itinaas ko ang hikaw.

“Ang tawag mo rito ay eksena?”

Sumingit si Bianca.

“Excuse me, pero regalo sa akin ni Adrian ‘yan.”

Napatingin ako sa kanya.

Namumula pa ang isang tenga niya. Hawak niya ang natitirang hikaw na para bang baka kunin ko rin.

“Regalo?”

“Oo.”

“Talaga?”

Tumango siya.

Hindi siya mukhang nahihiya.

Sa katunayan, pagkatapos ng unang gulat, may kung anong kumpiyansa sa mukha niya. Parang sanay siyang pinipili. Sanay siyang may lalaking nakatayo sa harap niya para saluhin ang problema.

“Thirty million pesos ang set,” sabi niya. “At binigay niya sa akin iyon nang kusa.”

May ilang bisitang napatingin kay Adrian.

Ako naman, natawa.

Mahina lang.

“Thirty million?”

“Celina—”

“Ang galing mo, Adrian.”

Napatigil siya.

“Buwan-buwan, humihingi ka sa akin ng dagdag na pera para sa vitamins ni Mira. Minsan ₱25,000. Minsan ₱40,000. Noong nakaraang buwan, sabi mo kailangan niya ng bagong salamin kahit hindi naman pala siya gumagamit ng salamin.”

“Hindi mo naiintindihan—”

“May resibo ako.”

“Celina.”

“May bank records ako.”

“Tumigil ka.”

“May video rin ako.”

Doon nagbago ang mukha niya.

Hindi ko pa ipinapakita ang video.

Hindi ko pa sinabi kung ano iyon.

Pero natakot siya.

At minsan, iyon ang pinakamasakit na sagot.

Hindi ang pag-amin.

Kundi ang takot ng isang taong alam na may matutuklasan ka pa.

Lumapit si Leila at tumayo sa tabi ko.

“Celina,” mahinang sabi niya. “Nasa labas na ang lawyer mo.”

Napalingon si Adrian.

“Lawyer?”

“Oo.”

“Para saan?”

Hindi ako sumagot.

Sa halip, inilabas ko ang cellphone ko.

Binuksan ko ang video na ipinadala ng guro ni Mira.

Hindi ko sana gustong ipakita iyon sa ibang tao.

Anak ko iyon.

Ayokong gawing palabas ang kahihiyan niya.

Kaya hindi ko ipinakita sa buong ballroom.

Kay Adrian lang.

Iniharap ko sa kanya ang screen.

At pinanood niya.

Nakita niya si Mira.

Ang sarili niyang anak.

Nakaupo sa ilalim ng classroom table.

Dahan-dahang yumuyuko.

May pinupulot.

Isang piraso ng nginuyang chewing gum.

At inilalagay iyon sa bibig.

Walang nagsalita.

Nakita kong gumalaw ang panga ni Adrian.

“Hindi… hindi ko alam na ginagawa niya ‘yan.”

Parang may pumutok sa loob ng dibdib ko.

Hindi dahil nagulat ako.

Kundi dahil iyon pa rin ang pinili niyang sabihin.

Hindi “Patawad.”

Hindi “Anong nangyari sa anak ko?”

Hindi “Nasaan si Mira?”

Ang sinabi niya—

Hindi ko alam.

“Hindi mo alam?”

“Celina, bata siya. Baka nakita lang niya sa ibang bata—”

“Tatlong beses siyang nahuling kumakain ng tira.”

“Hindi ibig sabihin—”

“Humihingi siya ng baon sa classmates niya.”

“Baka nagpapapansin lang!”

Doon ako natahimik.

Hindi ako sumigaw.

Hindi ko siya sinampal.

Hindi ko siya minura.

Mas masakit yata ang ginawa ko.

Tiningnan ko lang siya.

Matagal.

Hanggang siya mismo ang unang umiwas ng tingin.

“Nasaan si Mira?”

Hindi siya sumagot.

“Adrian.”

“May yaya siya.”

Parang biglang lumamig ang buong ballroom.

“Ano?”

“May yaya siya ngayon.”

“Sinabi mong dadalhin mo siya rito.”

“Hindi siya maganda ang pakiramdam.”

“Saan siya?”

“Celina, mamaya na natin pag-usapan—”

“Saan ang anak ko?”

Mas malakas na ang boses ko ngayon.

Hindi dahil gusto kong gumawa ng eksena.

Dahil may kung anong gumapang na takot sa batok ko.

Kanina pa.

Hindi ko lang pinapansin.

Tumunog ang cellphone ko.

Isang tawag.

Unknown number.

Hindi ko sana sasagutin.

Pero may kakaibang pakiramdam akong…

Hindi ko maipaliwanag.

Sinagot ko.

“Hello?”

Walang nagsalita sa kabilang linya.

May narinig akong mahinang paghinga.

Pagkatapos—

“Mommy?”

Nanlamig ang buong katawan ko.

“Mira?”

“Mommy…”

Boses niya.

Mahina.

Paos.

“Baby, nasaan ka?”

May kaluskos.

Parang kumot.

Parang may pintong nagsara sa malayo.

“Mommy, umuwi ka na ba?”

“Oo. Nandito na si Mommy. Sabihin mo sa akin kung nasaan ka.”

Hindi siya agad sumagot.

“Mira?”

“Sa bahay po.”

Napatingin ako kay Adrian.

Hindi na siya makatingin sa akin.

“Kasama mo ba ang yaya?”

“Wala po.”

Nanginig ang kamay ko.

“Nasaan si Daddy?”

Tahimik.

“Mira?”

“Umalis po.”

“May kasama ka?”

“Wala po.”

May narinig akong mahinang hikbi.

“Gutom na po ako, Mommy.”

Hindi ko alam kung paano ko naibaba ang cellphone nang hindi iyon nabibitawan.

Hindi ko rin alam kung sino ang unang gumalaw.

Ako yata.

O si Leila.

Basta ang sumunod kong natatandaan, naglalakad na ako palabas ng ballroom.

“Celina!”

Hinabol ako ni Adrian.

“Celina, sandali!”

Hindi ako huminto.

“Hindi siya mag-isa! Babalik dapat ang yaya!”

Lumingon ako.

“Babalik?”

“May emergency lang!”

“Anong oras umalis?”

Hindi siya sumagot.

“ANONG ORAS?”

“Mga… tanghali.”

Alas-nuwebe na ng gabi.

Parang nawala ang lahat ng tunog sa paligid ko.

Walong oras.

Limang taong gulang.

Mag-isa.

“Hindi ko alam na hindi bumalik,” sabi niya.

May kung anong namatay sa loob ko nang marinig ko iyon.

Hindi pagmamahal.

Matagal na yatang wala iyon.

Paggalang.

Ang huling piraso.

“Hindi mo alam,” bulong ko.

“Celina—”

“Hindi mo alam kung kumakain ang anak mo.”

“Please.”

“Hindi mo alam kung may kasama siya.”

“Makinig ka muna—”

“Hindi mo alam kung natatakot siya.”

Humakbang ako palapit sa kanya.

“At gusto mong maniwala akong ama ka?”

Hindi siya nakasagot.

Sa likod niya, nakatayo si Bianca.

Wala na ang kumpiyansa sa mukha niya.

May hawak siyang cellphone.

At doon ko napansin—

May notification na lumitaw sa screen niya.

Isang pangalan.

ADRIAN.

Kasunod ang preview ng message:

“Delete mo lahat ng transfer screenshots…”

Mabilis niyang pinatay ang screen.

Pero nakita ko na.

At nakita rin ni Leila.

Nagkatinginan kami.

Hindi ko alam noon na ang maliit na notification na iyon ang magbubukas sa mas malaking problema.

Dahil hindi lang pala pink diamonds ang binili gamit ang perang ipinapadala ko.

Hindi lang gowns.

Hindi lang hotel rooms.

Hindi lang bakasyon.

May account.

May investment.

At may perang nakapangalan sa…

Hindi.

Hindi ko pa alam noon.

Ang alam ko lang, kailangan kong puntahan ang anak ko.

Ngayon.

Pagdating namin sa bahay, hindi ko na hinintay si Adrian.

Binuksan ko ang pinto gamit ang spare key.

“Mira!”

Walang sagot.

“Mira!”

May mahinang yabag mula sa second floor.

Pagkatapos, lumitaw siya sa hagdan.

Suot niya ang lumang pink pajamas.

Maluwag na iyon sa katawan niya.

Sobrang luwag.

Hindi ko iyon napansin sa video.

Pero ngayon—

Diyos ko.

Pumayat ang anak ko.

“Mommy?”

Tumakbo siya.

Lumuhod ako bago pa siya makarating at sinalubong ko siya.

Sumalpok ang maliit niyang katawan sa dibdib ko.

Mahigpit niya akong niyakap.

“Mommy! Umuwi ka!”

Hindi ako umiyak sa airport.

Hindi ako umiyak nang makita ko si Adrian at Bianca.

Hindi ako umiyak nang makita ko ang hikaw.

Dito ako bumigay.

Hinawakan ko ang likod ng ulo niya at hinalikan ko ang buhok niya nang paulit-ulit.

“Sorry, baby.”

“Bakit po?”

“Basta… sorry.”

“May pasalubong ka?”

Napatawa ako habang umiiyak.

“Oo.”

“Ano?”

“Ako.”

Natawa siya.

At iyon ang unang magandang tunog na narinig ko buong araw.

Dinala ko siya sa kusina.

Halos walang laman ang refrigerator.

May tubig.

Tatlong lata ng beer.

Isang bote ng imported champagne.

Condiments.

Isang kahon ng strawberries na bulok na ang kalahati.

At sa freezer, may dalawang mamahaling steak.

Pero walang pagkain na madaling kainin ng bata.

Binuksan ko ang cabinet.

May instant noodles.

Expired cereal.

Kape.

Protein powder ni Adrian.

“Mira, ano ang kinain mo kanina?”

Tumuro siya sa isang maliit na plastic container.

Binuksan ko.

Tatlong crackers.

Iyon lang.

“Daddy said diet po ako.”

Napapikit ako.

“Ano?”

“Sabi ni Daddy, chubby daw ako.”

Limang taong gulang.

Limang.

Hindi ko alam kung galit ba ang naramdaman ko o sakit.

Pareho yata.

“Baby, hindi mo kailangang mag-diet.”

“Pero sabi ni Tita Bianca, mas cute daw ang little girls kapag slim.”

Dahan-dahan akong napaupo.

May mga sandaling hindi kailangan ng sigaw.

Isang simpleng pangungusap mula sa bata, sapat na para wasakin ang buong kuwentong ipinilit mong paniwalaan.

“Tita Bianca comes here?”

Tumango si Mira.

“Minsan.”

“Kapag wala si Mommy?”

“Opo.”

“Natulog ba siya rito?”

Hindi sumagot si Mira.

Kinagat niya ang labi niya.

Hindi ko na tinanong.

Ayokong gamitin ang anak ko bilang imbestigador ng kasal ko.

Hindi niya trabaho iyon.

“Gusto mo ng pagkain?”

Biglang lumiwanag ang mukha niya.

“Chicken?”

“Chicken.”

“May rice?”

“Maraming rice.”

“May soup?”

“Oo.”

“Pwede po dalawang rice?”

Doon na naman ako muntik maiyak.

“Pwede kang kumain hanggang mabusog ka.”

Habang naghihintay kami ng pagkain, dumating si Atty. Reyes kasama ang dalawang staff niya.

Kasunod si Adrian.

Hindi ko siya pinapasok.

“Bahay ko rin ito.”

“Sa pangalan ko ang bahay.”

“Celina—”

“May bata sa loob. Huwag kang sumigaw.”

Natahimik siya.

Ibinigay ni Atty. Reyes sa kanya ang mga dokumento.

Hindi iyon eksena sa teleserye.

Walang dramatic music.

Walang mabagal na paglapit.

Isang envelope lang.

Isang ballpen.

Isang lalaking biglang mukhang pagod.

“Hindi mo kailangang pirmahan ngayong gabi,” sabi ng abogado. “Pero mula ngayon, lahat ng usapan tungkol kay Mira ay dadaan sa tamang proseso.”

“Hindi niya puwedeng kunin ang anak ko.”

Napatingin ako sa kanya.

“Anak mo?”

“Anak natin.”

“Sabihin mo nga sa akin ang pediatrician niya.”

Natahimik siya.

“Adrian?”

“Alam ko iyon.”

“Pangalan.”

Wala.

“Anong section niya sa school?”

“Celina, ano ba?”

“Pangalan ng adviser?”

Tahimik.

“Anong pagkain ang allergy niya?”

Doon siya tumingin sa akin.

Wala siyang masabi.

Hindi ko na kailangan ng sagot.

Isinara ko ang pinto.

Sumunod na mga araw, parang may bagyong pumasok sa buhay namin nang walang ulan.

Lumabas ang bank records.

Mahigit isang taon palang may regular transfers mula sa account ni Adrian papunta sa isang account na konektado kay Bianca.

May condo rent.

Designer purchases.

Trips.

Spa.

Jewelry.

At isang maliit na events consultancy na halos walang totoong operations pero tumanggap ng malaking halaga.

Hindi ko inilabas sa social media.

Maraming nagsabi sa akin na gawin ko.

“Expose mo.”

“Sirain mo silang dalawa.”

“Post mo lahat.”

Hindi.

May limang taong gulang akong anak.

Balang araw marunong siyang mag-Google.

Ayokong ang unang makikita niya tungkol sa pinakamadilim na bahagi ng pagkabata niya ay isang viral post mula sa sarili niyang ina.

Ang ginawa ko, tahimik.

Abogado.

Records.

School reports.

Medical evaluation.

Bank statements.

Messages.

At oo—

ang video.

Sa pediatrician namin, nalaman kong underweight na si Mira para sa dati niyang growth pattern. Hindi pa naman nasa kritikal na kondisyon, pero malinaw na kailangan ng maayos na pagkain, routine, pahinga, at higit sa lahat, pakiramdam na ligtas siya.

Iyon ang pinakamasakit.

Hindi pera ang unang nireseta sa anak ko.

Consistency.

Breakfast.

Lunch.

Dinner.

Tulog.

Yakap.

Mga bagay na hindi dapat binibili.

Mga bagay na dapat nandoon lang.

Pagkaraan ng ilang linggo, may pansamantalang arrangement tungkol sa custody habang inaayos ang legal na proseso.

Hindi ko ipinagbawal kay Adrian na makita si Mira.

Gusto kong galit ako nang sapat para gawin iyon.

Pero hindi ko kayang gawing sandata ang anak ko.

May supervised visits.

May schedule.

May malinaw na kondisyon.

At sa unang pagkakataon na dumalaw siya, hindi siya pinansin ni Mira nang halos dalawampung minuto.

Naglalaro lang siya ng blocks.

Umupo si Adrian sa sahig.

“Hi, princess.”

Hindi tumingin si Mira.

“May dala akong doll.”

“Marami na po akong doll.”

Tumahimik siya.

Maya-maya, nagtanong si Mira.

“Daddy?”

“O?”

“Bakit ayaw mo akong pakainin?”

Nakita kong yumuko si Adrian.

Wala akong naramdamang tagumpay.

Akala ko magkakaroon.

Akala ko kapag nakita kong nahihiya siya, gagaan ang dibdib ko.

Hindi pala.

Masakit pa rin.

“Sorry,” sabi niya.

“Galit ka po ba kapag kumakain ako?”

“Hindi.”

“Bakit sabi mo mataba ako?”

Napapikit siya.

“Hindi ko dapat sinabi iyon.”

“Okay.”

Bumalik si Mira sa blocks.

Ganoon lang.

Mga bata.

Minsan mas simple silang magmahal kaysa sa atin.

Pero hindi ibig sabihin na nakakalimot sila.

Lumipas ang anim na buwan.

Hindi naging magically perfect ang buhay.

May mga gabi pa ring nagigising si Mira at tinatanong kung may breakfast ba kinabukasan.

Noong una, natatawa ako.

Pagkatapos ko naisip kung bakit niya tinatanong.

Kaya gumawa kami ng maliit na calendar sa kusina.

May drawing ng araw para sa breakfast.

Bulaklak para sa lunch.

Buwan para sa dinner.

Siya mismo ang naglalagay ng sticker pagkatapos kumain.

Hindi para bantayan ang calories.

Para makita niyang may susunod na pagkain.

Palagi.

Bumalik ang kulay sa pisngi niya.

Tumaba nang kaunti ang mga braso niya.

Mas madalas na siyang tumawa.

At isang araw, tinawagan ako ng teacher niya.

Kinabahan ako agad.

“Ma’am Celina?”

“Yes?”

“May ginawa po si Mira today.”

Nanlamig ang kamay ko.

“Ano po?”

Tumawa ang teacher.

“May bagong student po na walang baon. Hinati ni Mira ang sandwich niya.”

Hindi ako nakapagsalita.

“Sinabi niya po, ‘Teacher, okay lang. May dinner naman ako mamaya sa bahay.’”

Napaupo ako sa office chair.

Hindi ko napigilang umiyak.

Hindi dahil hinati niya ang sandwich.

Kundi dahil sigurado na siya.

May dinner siya mamaya.

May bahay.

May uuwian.

May pagkain.

May taong naghihintay.

Isang taon pagkatapos ng gabing iyon sa auction, dinala ko si Mira sa isang maliit na jewelry studio sa Makati.

Nasa kamay ko ang dalawang pink diamonds.

Oo.

Nabawi ko ang pares.

Hindi ko na iyon gustong tingnan noong una.

Para silang simbolo ng lahat ng nangyari.

Pero sinabi ni Mira:

“Mommy, bakit natin itatapon kung maganda naman?”

Napangiti ako.

May punto ang bata.

Kaya ipinagawa ko ang mga bato.

Hindi hikaw.

Hindi necklace.

Dalawang maliit na bato ang inilagay sa loob ng isang simpleng pendant na hugis bituin.

Hindi mamahaling tingnan.

Hindi kailangang malaman ng ibang tao ang halaga.

Sa likod, isang maliit na ukit:

PARA KAY MIRA.

Hindi ko pa rin ipinagamit sa kanya.

“Kapag eighteen ka na.”

“Ang tagal!”

“Exactly.”

“Baka old na ako nun.”

“Eighteen?”

“Opo.”

Napatawa ako nang malakas.

Sa labas ng jewelry shop, bumili kami ng taho.

Naka-school uniform siya.

May chocolate stain sa manggas.

Magulo ang buhok.

May nawawala siyang isang front tooth.

At habang kumakain siya, may kaunting arnibal sa gilid ng bibig niya.

Ito pala ang prinsesa ko.

Hindi iyong batang nakasuot ng mamahaling dress sa charity auction.

Hindi iyong may diamonds.

Ito.

Batang masayang kumakain ng taho sa sidewalk habang kinukuwento sa akin na may classmate siyang si Paolo na “sobrang annoying pero medyo funny.”

“Mommy?”

“Hmm?”

“May work ka bukas?”

“Oo.”

“Singapore?”

Umiling ako.

Hindi na ako bumalik nang full-time doon.

Tinanggap ko ang Manila-based position na mas mababa nang kaunti ang compensation pero mas flexible ang oras.

Dati, akala ko ang pagiging mabuting ina ay ang pagbibigay ng lahat.

Magandang school.

Magandang bahay.

Savings.

Insurance.

Pera.

Hindi pala sapat ang “lahat” kapag hindi mo nakikita kung saan napupunta.

“Dito lang ako.”

Ngumiti siya.

“Good.”

Hinawakan niya ang kamay ko.

Naglakad kami.

Walang dramatic ending.

Walang dumating na billionaire para iligtas ako.

Walang lumuhod si Adrian sa ulan habang nagmamakaawa.

Hindi rin nawala sa mundo si Bianca.

Narinig kong lumipat siya ng social circle at kalaunan ay nagtrabaho sa ibang kumpanya.

Si Adrian naman, unti-unting inayos ang buhay niya.

Hindi kami nagbalikan.

Hindi lahat ng “sorry” ay tiket pabalik.

Pero nagsimula siyang sumunod sa schedule ng anak niya.

Natuto siyang magdala ng tamang pagkain sa supervised visits.

Minsan siya mismo ang gumagawa ng sandwich.

Pangit ang hiwa.

Sobrang kapal ng mayonnaise.

Reklamador si Mira.

Pero kinakain niya.

At nang dumating ang panahon na pinayagan silang magkaroon ng mas mahabang oras na magkasama, malinaw ang sinabi ko kay Adrian.

“Hindi kita kailangang patawarin para maging mabuting ama ka.”

Tumango siya.

“Alam ko.”

“Hindi rin kita tutulungan para magmukhang mabuting ama.”

“Alam ko.”

“Gawin mo dahil anak mo siya.”

Matagal siyang tahimik.

Pagkatapos sinabi niya:

“Gagawin ko.”

Hindi ko alam kung habang-buhay niyang gagawin.

Hindi ko kontrolado iyon.

Ang kontrolado ko ay kung ano ang papayagan kong mangyari sa buhay namin mula ngayon.

Isang Sabado, halos dalawang taon matapos ang gabing iyon, nagising ako dahil may mabigat na bagay na tumalon sa kama ko.

“Mommy!”

“Ano?”

“Breakfast!”

Napadilat ako.

Alas-sais y medya.

“Saturday ngayon.”

“Exactly!”

Hindi ko alam kung saan niya natutunan ang “exactly.”

Malamang sa akin.

Bumangon ako.

“Anong gusto mo?”

“Pancakes.”

“Okay.”

“Egg.”

“Okay.”

“Bacon.”

“Mira.”

“Fruit.”

“Fine.”

“At taho.”

“Restaurant ba ito?”

Tumawa siya.

Pumunta kami sa kusina nang nakapajama.

Habang nagluluto ako, nakaupo siya sa counter, kumakanta nang mali ang lyrics ng isang kanta.

May harina sa ilong niya.

May syrup sa mesa.

May isang pancake akong nasunog dahil may sinagot akong message.

Magulo.

Maingay.

Normal.

Pagkatapos kumain, itinulak niya palayo ang plato.

“Busog na ako.”

Natigil ang kamay ko.

Dalawang taon na.

Pero may mga salita talagang iba ang tama.

“Busog ka?”

“Opo.”

“Sure?”

“Mommy, busog na busog.”

Tumawa siya at hinawakan ang tiyan niya.

“Parang sasabog.”

Napangiti ako.

“Okay.”

Kinuha ko ang plato niya.

Hindi niya kailangang ubusin.

Hindi niya kailangang matakot na baka iyon na ang huling pagkain.

May lunch mamaya.

May dinner pagkatapos.

May breakfast ulit bukas.

At sa refrigerator, may drawing siyang idinikit gamit ang magnet.

Dalawang stick figures.

Ako at siya.

Magkahawak-kamay.

May bahay.

May araw.

May aso kahit wala naman kaming aso.

Sa ibabaw, mali-mali ang spelling niya:

“ME AND MOMMY HOME.”

Tinitigan ko iyon habang naghuhugas ng plato.

Dati, ₱300,000 bawat buwan ang ipinapadala ko dahil akala ko iyon ang presyo ng seguridad ng anak ko.

Ngayon alam ko na.

Walang halaga ang perang ipinapadala mo kung hindi mo rin itinatanong:

Kumain ka na ba?

Masaya ka ba?

May kinatatakutan ka ba?

May kailangan ka ba?

At higit sa lahat—

ligtas ka ba?

“Mommy!”

Lumingon ako.

Nakatayo si Mira sa pintuan, may hawak na dalawang sapatos na magkaiba ang kulay.

“Park tayo?”

“Magkaiba sapatos mo.”

Tiningnan niya ang mga paa niya.

“Fashion.”

Napatawa ako.

“Sige. Fashion.”

Hinawakan niya ang kamay ko at hinila ako palabas ng kusina.

Bago ako tuluyang lumabas, napatingin ako sa refrigerator.

Sa drawing.

Sa dalawang stick figures.

Sa salitang HOME.

At doon ko naisip—

Hindi pala ako umuwi mula Singapore noong gabing iyon para wasakin ang pamilya ko.

Umuwi ako dahil may isang maliit na batang naghihintay na may muling bumuo nito.

Hindi sa dati nitong anyo.

Hindi kasama ang lahat ng taong akala ko kailangan namin.

Mas maliit na pamilya.

Mas tahimik.

Medyo magulo.

Minsan may sunog na pancake.

Minsan may iyakan.

Minsan may tanong na mahirap sagutin.

Pero may pagkain sa mesa.

May tawanan sa kusina.

May yakap bago matulog.

At tuwing gabi, bago ko patayin ang ilaw sa kuwarto ni Mira, pareho ang tanong niya.

“Mommy?”

“O?”

“Breakfast tayo bukas?”

At pareho rin ang sagot ko.

“Always, baby.”

Ngumingiti siya.

Pipikit.

At matutulog nang mahimbing.

Dahil ngayon, alam na niyang paggising niya—

may naghihintay sa kanya.